Devamsızlık ve Haklı Fesih: 4857 Md.25/II-g, Tutanak ve PDKS Kaydı (2026)

4857 sayılı İş Kanunu Madde 25/II-g, işçinin devamsızlığını işveren için 'ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller' kapsamında haklı fesih sebebi sayar — ama belirli ölçütlerle. Hüküm net üç durumu kapsar: işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın (a) ardı ardına iki iş günü, (b) bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, ya da (c) bir ayda üç iş günü işe devam etmemesi. Bu eşiklerden biri gerçekleştiğinde işveren sözleşmeyi haklı nedenle, ihbar ve kıdem tazminatı ödemeksizin feshedebilir. Burada anahtar kelimeler 'izinsiz' ve 'mazeretsiz'tir; geçerli bir mazeret varsa devamsızlık bu kapsama girmez.

Hükmün kalbi mazeretin varlığıdır. Kanun haklı mazeretleri tek tek saymaz; mahkemeler somut olaya göre değerlendirir. Uygulamada hastalık (raporlu olmak), yakının vefatı, doğum, zorunlu kamu hizmeti gibi haller mazeret kabul edilebilirken; örneğin kendi kusurundan kaynaklanan tutukluluk mazeret sayılmaz. İşçi devamsızlığını sonradan geçerli bir belgeyle (örneğin istirahat raporu) açıklarsa, fesih dayanağı ortadan kalkabilir. Bu yüzden işverenin devamsızlığı 'mazeretsiz' kabul edip feshe gitmeden önce işçiye açıklama imkânı tanıması, hem hukuki hem de etik olarak doğru yoldur. Aksi halde haklı fesih, iş mahkemesinde geçersiz fesihe dönüşebilir.

Haklı fesihin geçerli olması için devamsızlığın somut delille ispatı gerekir ve bu ispat yükü işverendedir. Uygulamada kabul gören yöntem, her devamsızlık günü için ayrı bir tutanak düzenlemektir. Tutanak; tarihi, işçinin o gün işe gelmediğini, varsa haber verip vermediğini içermeli ve en az iki tanık (örneğin amir ve İK görevlisi) tarafından imzalanmalıdır. Tek bir toplu tutanak yerine güne özgü kayıtlar, hangi günlerin yasal eşiği oluşturduğunu net biçimde gösterir. Tutanağın yanına devam kayıt sisteminin (PDKS) o güne ait giriş-çıkış olmadığını gösteren çıktısı eklendiğinde, ispat zinciri çok daha güçlü hale gelir.

Tutanak tek başına yeterli değildir. İşçiye devamsızlığının sebebini açıklama imkânı tanınması beklenir; uygulamada işçiye noter veya iadeli taahhütlü mektupla ihtar gönderilip makul bir süre (genellikle 2-3 gün) içinde mazeretini bildirmesi istenir. İşçi geçerli bir mazeret sunmaz veya hiç yanıt vermezse, işveren haklı fesih için daha sağlam bir zemine kavuşur. Bu adım, feshin keyfi olmadığını ve işverenin iyiniyetli davrandığını gösterir. Savunma istemeden yapılan fesih, mahkemede usul eksikliği nedeniyle geçersiz sayılabilir; bu nedenle hız değil, doğru sıralama önemlidir.

Haklı fesihte en sık kaçırılan nokta süredir. 4857 Madde 26, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayalı fesih hakkının, işverenin olayı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü içinde kullanılması gerektiğini düzenler; her halde olayın gerçekleşmesinden itibaren bir yıl geçtikten sonra bu hak kullanılamaz. Yani devamsızlık eşiği oluştuktan sonra işveren makul sürede harekete geçmezse, haklı fesih hakkını kaybedebilir ve geç yapılan fesih tazminatlı hale gelebilir. Bu altı iş günlük süre, tutanak ve savunma sürecinin gereksiz uzatılmamasını gerektirir — dolayısıyla devamsızlığın anında ve doğru tarihle kayda geçmesi sürecin tamamını etkiler.

Bir iş davasında 'işçi o gün gelmedi' iddiasını ispatlamak, işverenin elindeki kayda bağlıdır. İmza defteri sonradan tartışmaya açıktır; sözlü tanıklık zayıf kalabilir. PDKS ise her güne ait giriş-çıkış kaydını zaman damgalı ve değiştirilmesi zor biçimde tutar — bir günde hiç giriş kaydı olmaması, o gün devamsızlığın objektif göstergesidir. Doğru kurgulanmış bir devam kontrol sistemi, hangi çalışanın hangi günlerde gelmediğini otomatik raporlar ve yasal eşiklere (ardı ardına iki gün, ayda üç gün) yaklaşıldığında İK'yı uyarabilir. Kayıt zincirinin ispat değerini derinlemesine ele alan PDKS audit trail yazımız bu konuyu tamamlar. Sistemin genel mantığı için PDKSjet nedir sayfasına da göz atabilirsiniz.

PDKSjet, devamsızlık sürecini hem operasyonel hem hukuki açıdan destekler: (a) her çalışan için günlük giriş-çıkış kaydını otomatik tutar, giriş olmayan günleri devamsızlık olarak işaretler; (b) mazeretli (izin, rapor) ve mazeretsiz devamsızlığı ayırır, böylece Md.25/II-g eşiğine yalnızca mazeretsiz günler sayılır; (c) ardı ardına iki gün veya ayda üç gün gibi yasal eşiklere yaklaşıldığında yöneticiye bildirim üretir; (d) devamsızlık günlerinin zaman damgalı dökümünü, tutanak ve fesih sürecine delil olarak eklenebilecek bir rapor halinde sunar. Sistem bu kaydı düzenli tutar ama fesih kararı ve hukuki usul (tutanak, savunma, ihtar, süre) tamamen işverenin sorumluluğundadır. Süreci işyerinize göre değerlendirmek için PDKSjet ana sayfasını inceleyebilir, canlı görmek için KontrolJet demo talebi oluşturabilir veya 0850 307 87 48 numarasından ekibimize ulaşabilirsiniz. (Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut fesih kararı için iş hukuku danışmanlığı alın.)