Direktif kısaca
AB Pay Transparency Directive (EU) 2023/970 17 Mayıs 2023 yürürlüğe girdi; transpoz son tarih 7 Haziran 2026. Temel: iş ilanlarında ücret aralığı, çalışana eşdeğer çalışana göre ücret bilgisi alma hakkı, 100+ çalışanlı firmada cinsiyet ücret farkı raporu, %5'i aşan açıklanamayan farkta 'joint pay assessment'.
Türk firmasını niye ilgilendirir?
(1) AB iştiraki olan Türk holdingleri direktife doğrudan tabi. (2) AB ana firmaya tedarik eden Türkiye'deki yan sanayi, tekstil, gıda firmalarının sözleşmesine 'ücret şeffaflığı uyumu' eklenir. (3) CSRD raporlaması yapan firmaların değer zinciri açıklama gereği nedeniyle Türk tedarikçi verisi rapora girer. (4) Çalışanlar arası dijital iletişim 'AB iştirakte X, Türkiye'de Y' karşılaştırması iç gerilim yaratır.
PDKS + bordro tarafında somut etki
'Aynı işi yapan' grupları belirlemek için iş tanımları + grade sisteminin titiz olması gerekli. 'Total compensation' bazlı hesap fazla mesai dahil — PDKS bu hesaba 'gerçek çalışılmış saat' sağlar. Yan haklar (KKD ekstrası, yemek, ulaşım) standart bir kalem listesi üzerinden ayrıştırılır.
Türkiye verisi
TÜİK 2023: Türkiye cinsiyet ücret farkı %15,6; AB ortalaması %12,7. Açıklanamayan kısım (kontrollü) Türkiye için ortalama %9 — ciddi politika + hukuk riski. 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu işverenden eşitlik kanıtı ister.
6 pratik adım
(1) İş ailesi/grade gözden geçirme. (2) Bordro + PDKS'ten cinsiyet × grade × kıdem matrisi. (3) Açıklanamayan farkın regresyon ayrıştırması. (4) >%5 fark için kök neden + 12 aylık aksiyon planı. (5) İş ilanlarında ücret aralığı politikası. (6) Çalışan bilgi talebine 30 günde cevap altyapısı.
Salary gossip yasakları artık geçersiz
Türk iş sözleşmelerinde 'ücret bilgisini paylaşmamak' maddesinin AB'de geçersiz olduğu direktifle doğrulandı. AB iştirakli Türk gruplarda klauzülün uygulanmaması yönünde politika güncellemesi yaygınlaşıyor. Çalışan 'ücretimi açıkladım' diye disipline edilemez.
Özet çıkarımlar
- Transpozisyon son tarih 7 Haziran 2026.
- Türk tedarikçilere fiili yükümlülük sözleşme + CSRD üzerinden gelir.
- Total compensation hesabı PDKS verisini kritik kılar.
- Salary gossip yasak klauzülü AB'de geçersiz.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- Directive (EU) 2023/970 on Pay Transparency. European Commission. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2023/970/oj (erişim: 2026-05-13)
- Gender Pay Gap Statistics. Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/web/gender-equality (erişim: 2026-05-13)
- 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu. T.C. Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6701.pdf (erişim: 2026-05-13)